Prawo pracy: Nadgodziny

Coraz więcej osób spędza w pracy dodatkowe godziny aby nadrobić zaległości bądź zrealizować o czasie nowe zlecenia. Takim pracownikom przysługuje rekompensata za nadgodziny. Czym jest i kiedy się należy?

Prawo pracy: Nadgodziny
Mini-przewodnik dla osób pracujących po godzinach

Jeżeli pracownik musi zostać w pracy dłużej niż przewiduje to jego umowa, wówczas pracodawca jest zobowiązany zrekompensować mu ten czas w postaci dodatku pieniężnego lub wolnego czasu. Jakie warunki muszą zostać spełnione? W jaki sposób naliczana jest rekompensata za nadgodziny?

⇒ Przeczytaj również: Prawa pracownika: Czas na przerwę!
 

Prawo pracy o nadgodzinach

Artykuł 151 § 1 (Kodeks pracy) definiuje nadgodziny jako: pracę wykonywaną przez pracownika ponad obowiązujące go normy czasu pracy oraz pracę wykonywaną ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, jaki obowiązuje pracownika.

Praca w godzinach nadliczbowych powinna mieć charakter wyjątkowy, ustawowo dopuszczalna jest w przypadku:
 
  • Szczególnych potrzeb pracodawcy,
  • Konieczności ochrony życia lub zdrowia ludzkiego,
  • Ochrony mienia lub środowiska,
  • Usunięcia awarii.

Mamy pracę dla Ciebie sprawdź >> Czym jednak są szczególne potrzeby pracodawcy? Nie są one ściśle określone, co może być kwestią problemową dla pracownika. Z pewnością muszą to być okoliczności wyjątkowe z punktu widzenia pracodawcy i jednocześnie niemożliwe do przewidzenia.

Należy mieć na uwadze, że ilość nadgodzin w roku kalendarzowym nie może przekroczyć 150 godzin dla poszczególnego pracownika. Nie ma tutaj znaczenia czy dany pracownik wyraził zgodę na taki wymiar dodatkowych godzin – za złamanie prawa grozi odpowiedzialność karna.
 

Nadgodziny a wynagrodzenie

Osoba wykonująca pracę po godzinach ma prawo do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia, które obejmuje:
 
  • Wynagrodzenie podstawowe (czyli to, które otrzymuje od pracodawcy stale i systematycznie),
  • Dodatek pieniężny.

Dodatek pieniężny wynosi:
  Upoluj lepszą pracę Codziennie nowe oferty!>>
  • 100% wynagrodzenia – za nadgodziny przypadające za pracę:
    • w nocy,
    • w niedziele oraz święta, w które pracownik zwyczajowo nie pracuje (wg określonego w umowie wymiaru czasu pracy),
    • w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub święto (wg określonego w umowie wymiaru czasu pracy) (Art. 151 1 kodeksu pracy).
 
  • 50% wynagrodzenia – za nadgodziny przypadające za pracę w każdy inny dzień niż określony w punkcie powyżej (Art. 151 1 kodeksu pracy).
 

PRACOWNICY SAMORZĄDOWI

Powyższe prawo do nadgodzin nie obowiązuje jednak pracowników samorządowych (ustawa o pracownikach samorządowych z dn. 21 listopada 2008 r.). Tym pracownikom nie przysługuje dodatek pieniężny, natomiast przysługuje wynagrodzenie bądź czas wolny od pracy równy ilości przepracowanych godzin.

 

CZAS WOLNY ZAMIAST WYNAGRODZENIA

Możliwe jest również uzyskanie wolnego czasu od pracy zamiast dodatkowego wynagrodzenia za nadgodziny (Art. 151 2 kodeksu pracy). W praktyce pracownik może więc poprosić np. o 3 godziny wolnego w zamian za 3 godziny przepracowanych godzin nadliczbowych.

 

UWAGA NA NIEDBAŁE WYKONYWANIE OBOWIĄZKÓW

Zgodnie z prawem pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za nienależycie wykonaną pracę (Art. 82 kodeksu pracy), oczywiście, jeśli wina zostanie udowodniona. Warto więc mieć na uwadze, że za pracę po godzinach za np. naprawienie popełnionego wcześniej błędu, pracownik niekoniecznie zostanie wynagrodzony.

 

KOBIETY W CIĄŻY

Ciężarna pracownica w momencie przedłużenia pracodawcy zaświadczenia lekarskiego podlega specjalnej ochronie. Kobiet w ciąży nie wolno zatrudniać do pracy w godzinach nadliczbowych. Jest to absolutnie niedopuszczalne, nawet jeśli sama pracownica będąca w ciąży chciałaby wyrazić pisemną zgodę na taką formę pracy.
 
DO PRZECZYTANIA:
Wady i zalety pracy na pół etatu »
Co zabija produktywność pracowników? »
Zalety i wady pracy w startupie »
Jak rozliczyć delegację z pracodawcą? »
Prawo pracy, czyli jakie prawa i obowiązki ma pracownik »

PODZIEL SIĘ

Powiązane artykuły na stronie