System emerytalny w Polsce

Oparty na działaniu trzech filarów system emerytalny w Polsce zakłada odprowadzanie obowiązkowych składek na rzecz redystrybucyjnego ZUS i kapitałowego OFE. 

System emerytalny w Polsce
I, II i III filar rozszyfrowane

Obowiązujący w Polsce od 1999 roku system emerytalny zakłada wypłatę świadczeń finansowanych uzależnionych od wysokości odprowadzanych w przeszłości składek ewidencjonowanych w repartycyjnym systemie ZUS i kapitałowym OFE. 

Stare zasady przyznawania emerytur, pomimo wejścia w życie nowych przepisów, obowiązują nadal osoby urodzone przed 1949 rokiem.

Budowa systemu emerytalnego

Polski system emerytalny opiera się na trzech filarach, spośród których I i II są filarami obowiązkowym, a III jest dobrowolny. 

I i II filar

Głównym źródłem świadczeń finansowych wypłacanych: 

  • emerytom, 
  • rencistom, 
  • osobom poszkodowanym w wyniku wypadków w miejscu pracy lub podczas jej wykonywania oraz
  • chorym korzystającym z zasiłków 

jest I filar - zapisujący na kontach ubezpieczonych składki przeznaczone na świadczenia finansowe zreformowanego ZUS. 

Jego uzupełnieniem jest oparty na powszechnych towarzystwach emerytalnych II filar, dostarczający tylko i wyłącznie świadczeń emerytalnych. 

Obowiązkowe filary systemu nie dają możliwości przewidzenia wysokości przyszłych świadczeń wypłacanych na rzecz emeryta – znana jest jedynie procentowa wysokość składki przeznaczanej na oba filary.

III filar

Dobrowolny III filar zakłada gromadzenie indywidualnych oszczędności na rzecz przyszłych wydatków: 

  • w porozumieniu z pracodawcą (pracownicze programy emerytalne PPE) lub 
  • osobiście przez ubezpieczonego (indywidualne konta emerytalne lub indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego).

Składka na ZUS

System emerytalny zakłada finansowanie emerytur ze składek wpłacanych na rzecz I i II filara zarówno przez pracodawcę, jak i pracownika. 

Wysokość składek ZUS: pracodawca i pracownik odprowadzają składki rzędu 9,76%, co łącznie da nam 19,52% wynagrodzenia brutto, które następnie dzielone jest następująco:

  • 1% wpływa do Funduszu Rezerwy Demograficznej,
  • 11,22% przechodzi bezpośrednio na indywidualne konto ZUS pracownika
  • pozostałe 7,3% rozdzielane jest proporcjonalnie pomiędzy wybranym osobiście OFE (II filar) oraz koncie w ZUS (I filar) - odpowiednia kwota zmienia się corocznie od 2012 i
  • w 2014 proporcje wynosiły 3,1% OFE | 4,2% ZUS
  • w 2015 i 2016: 3,3% OFE | 4% ZUS
  • od 2017: 3,5% OFE | 3,8% ZUS.

Działanie I filara opiera się na zasadzie redystrybucji zakłdającej, że świadczenia dla obecnych emerytów wypłacane są ze składek obecnie pracujących – na kontach ubezpieczonych nie ma więc realnych środków, a zysk na rachunku jest jedynie wypadkową wybranych wskaźników. 

Składki wpływające do II filara są natomiast inwestowane przez powszechne towarzystwa emerytalne, tak, by zysk z obrotu środkami i same składki mogły zostać wypłacone przyszłym emerytom i podlegać dziedziczeniu. 

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
Jak oszczędzać na emeryturę »
OFE czy ZUS? Poznaj najważniejsze Fakty »

PODZIEL SIĘ

Powiązane artykuły na stronie